Tworzenie fraz według konkretnej skali

Porady
2009-03-11

Jak mam tworzyć frazy, aby nadać im charakter konkretnej skali? Jeśli zagram np. dźwięki G, D, H, A, E, to skąd słuchacz ma wiedzieć, że zagrałam ą, 5, ł, 2 i 6 stopień skali miksolidyjskiej, a nie 5, 2, 7, 6 i 1 skali jońskiej? Jak zbudować frazę o charakterze frygijskim w tonacji C-dur na tle akordu tonicznego?

Jeśli na tle akordu C-dur zagrasz dźwięki E, F, G, A, H, D, to słuchacz usłyszy gamę C jońską graną od tercji. Mylisz tu pewne sprawy... E, F, G, A, H, D to pewien zbiór dźwięków, a charakter zbiorowi dźwięków nadaje tło, na którym się one pojawiają. Najważniejszy jest więc kontekst. C-dur będzie tu toniką (centrum) i w jakiej kolejności nie zagrałabyś tego zbioru dźwięków, to będzie to nadal skala C jońska. Jeśli zmienisz nutę w basie na E (lub akord na Em) i zagrasz E, F, G, A, H, D, to będzie to wtedy gama E frygijska. Jeśli przejdziesz do G, D, H, A, E lub C, D, E, F, G, A, H, D, to też będzie to skala E frygijska. Tak wiec słuchowo charakter brzmienia określa nuta (lub akord), która znajduje się w danej chwili w podkładzie (tle). Charakter frygijski, joński lub miksolidyjski ma ten zbiór dźwięków tylko i wyłącznie w odniesieniu do określonego centrum tonalnego.

Zrób inny eksperyment: zagraj pentatonikę A moll na tle akordu C-dur. Brzmi jak pentatonika durowa?Tak, bo pentatoniki A moll i C dur składają się z tych samych dźwięków. To nuta w basie nadaje im molowy lub durowy charakter. Podobnie jest ze wszystkimi skalami i arpeggiami. Tak na marginesie, niektórzy muzycy rozróżniają tutaj terminy "skala" i "gama". Skalą nazywają abstrakcyjny wzór, zbiór interwałów (odległości) pomiędzy dźwiękami (np. ą, 2, ł, 4, 5,6, 7). Gamą nazywają tenże wzór ucieleśniony w postaci konkretnych dźwięków (np. C, D, E, F, G, A, H). Jednak najczęściej terminy te stosuje się zamiennie.

Krzysztof Inglik